• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 3416
  • شنبه 1393/10/13
  • تاريخ :

حکم خمس سفیه و مجنون

خمس
چنانچه سفیه، مالک اموالی باشد که در پایان سال خمسی از خرج سالش زیاد بیاید، بیشتر مراجع آن را مشمول خمس شمرده‌اند، ولی نسبت به مجنون، برخی از مراجع اموال وی را متعلق خمس شمرده و برخی مشمول آن ندانسته‌اند. پس بر فرض شمول، قیّم و ولیّ باید نسبت به پرداخت آن وجوه شرعی اقدام نمایند.


سوال: اگر سفیه یا مجنون مالک اموالی باشند، آیا خمس و سایر وجوهات شرعی به آنها تعلق می‌گیرد؟ و ولیّ آنها باید پرداخت خمس داشته باشد؟

چنانچه سفیه، مالک اموالی باشد که در پایان سال خمسی از خرج سالش زیاد بیاید، بیشتر مراجع آن را مشمول خمس شمرده‌اند[1]، ولی نسبت به مجنون، برخی از مراجع[2] اموال وی را متعلق خمس شمرده و برخی[3] مشمول آن ندانسته‌اند. پس بر فرض شمول، قیّم و ولیّ باید نسبت به پرداخت آن وجوه شرعی اقدام نمایند.

 

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سوال، چنین است:

حضرت آیة الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):

در مورد مجنون احتیاط واجب و در سفیه واجب است ولیّ آنها پرداخت کند.

 

حضرت آیة الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

1. بله تعلق می‌گیرد.

2. قیّمی که از طرف حاکم شرع معین شده باید پرداخت کند.

 

حضرت آیة الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

خمس واجب نیست.

 

حضرت آیة الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):

چنانچه سفیه و مجنون مالک اموالی باشند که زائد بر موونه باشد و به آن سال بگذرد باید ولی آنها خمس آن را بپردازد.

 

سوال: آیا به سهم ارث خمس تعلق می‌گیرد؟

جواب: ارث خمس ندارد مگر آنكه یقین داشته باشید كه به مال مورث خمس تعلق گرفته و نپرداخته است كه ابتدا باید خمس مال جدا گردد و سپس تقسیم شود. (توضیح المسائل دوازده مرجع، م1754 و 1755).

 

سوال: با توجه به اینكه تازه استخدام شده‌ام و روز اول استخدام خود را سال خمسی قرار داده‌ام، هنوز ازدواج نكرده‌ام و در پی تهیه جهیزیه می‌باشم آیا به این پس انداز خمس تعلق می‌گیرد؟ حال اگر من این پول را به وسائل جهیزیه تبدیل كنم ولی هنوز سال خمسی فرا نرسیده است آیا باز هم وسائل خمس تعلق می‌گیرد؟

جواب: اگر تدریجاً جهیزیه خود را با درآمد خود تهیه كنید خمس ندارد ولی چنانچه پول آن باقی بماند خمس آن را بپردازید. (ترجمه اجوبة الاستفتائات مقام معظم رهبری، چاپ وزیری، س899 و س909)

 

سوال: آیا بخشش اموال به قصد فرار از خمس جایز است؟

امام خمینی(ره):

اگر هبه زائد و شأن یا برای فرار از خمس باشد، خمس آن چیز باید داده شود.

 

آیة الله خامنه ای(دام ظلّه):

اگر به مقداری باشد که عرفاً مناسب شأن (بخشنده) باشد و بخشش صوری و به قصد فرار از خمس هم نباشد. خمس ندارد، ولی اگر بخشش صوری و برای فرار از خمس باشد، خمس واجب ساقط نمی شود.

 

آیة الله سیستانی(دام ظلّه):

اگر مناسب شأن وی باشد خمس ندارد.

 

آیة الله صافی گلپایگانی(دام ظلّه):

اگر بخشش در حد شأن باشد، اشکال ندارد.

 

آیة الله فاضل لنکرانی(ره):

در صورتی که بخشش مناسب با شأن انسان نباشد، راه فرار از خمس نمی باشد و باید خمس آن را بدهد همچنین است اگر بخشش به عنوان حلیه ای برای فرار از خمس باشد مثل اینکه مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از فرا رسیدن سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد.

(اگر بخشش زائد بر شأن نباشد و به خاطر خمس ندادن آن را ببخشد، اشکال ندارد و جایز است.)

 

آیة الله بهجت(ره):

اگر بخشش زائد بر شان او نباشد جایز است.

 

آیة الله گلپایگانی(ره):

اگر بخشش در حد شأن باشد اشکال ندارد ولی اگر بخشش حیله ای برای فرار از خمس باشد مثل این که مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از گذشت سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد، باید خمس آن را بدهد.

 

آیة الله مکارم شیرازی(دام ظلّه):

چنانچه واقعاً ببخشد و این مقدار بخشش در شأن او باشد خمس به او تعلق نمی گیرد؛ ولی از فضیلتی محروم شده است.

 

آیة الله تبریزی(ره):

اگر بخشش در حد شأن باشد اشکال ندارد ولی اگر بخشش حیله ای برای فرار از خمس باشد مثل این که مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از گذشت سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد، باید خمس آن را بدهد.

 

آیة الله نوری همدانی(دام ظلّه):

اگر بخشش به اندازه شأن و موقعیت وی باشد و برای فرار از خمس نباشد، اشکال ندارد.

 

آیة الله اراکی(ره):

بعید نیست که فرار از خمس مثل فرار از صوم باشد به سفر و خمس از او ساقط باشد.

 

سوال: آیا در صور زیر به دیه خمس تعلّق می گیرد: الف) دیه قتل ب) دیه نقص عضو

آیة الله بهجت(ره):

الف) خمس ندارد.

ب) بنابر احتیاط واجب زائد بر موونه خمس دارد.

 

آیة الله خامنه ای(دام ظلّه):

دیه خمس ندارد.

 

آیة الله سیستانی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیة الله شبیری زنجانی(دام ظلّه):

الف) خمس ندارد.

 

آیة الله صافی گلپایگانی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیة الله مکارم شیرازی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیة الله نوری همدانی(دام ظلّه):

الف و ب) خمس ندارد.

 

آیة الله وحید خراسانی(دام ظلّه):

الف) خمس ندارد.

ب) در فرض سوال خمس تعلق نمی گیرد. والله العالم.

 

پی نوشت:

[1]. البته آیت الله مکارم پرداخت خمس در مورد اموال سفیه واجب نمی‌دانند.

[2]. آیات عظام سیستانی، نوری همدانی و خامنه‌ای.

[3]. آیات عظام مکارم شیرازی و هادوی تهرانی.

فرآوری: آمنه اسفندیاری 

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

سایت اسلام کوئیست

سایت اندیشه قم

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعة الزهراء قم

 

مطالب مرتبط:

مصرف خمس به تشخیص کیست؟

آیا جهیزیه خمس دارد؟

نحوه محاسبه خمس سرمایه

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
خمس مال چه كسي است

خمس مال چه كسي است

با نظر به اينكه خمس جاي‏گاه خاصي در اسلام دارد. در اين‏جا ضمن بيان اهميت آن، مالكيت آن را نيز بيان مي‏كنيم. خمس، بودجه‏اي است در دست پيامبر (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) و امام (عليه‌السلام) تا در مصالح اسلامي مصرف كنند. نمي‏توان گفت خمس، مخصوص اداره كردن زندگي
فلسفه خمس (چرا بايد خمس بدهيم؟)

فلسفه خمس (چرا بايد خمس بدهيم؟)

به طور كلي مي‏توان گفت: پرداخت خمسِ اموال، دو نقش اساسي در زندگي مسلمان‏ها به ويژه شيعيان ايفا مي‏كند: 1 - مادي (توزيع ثروت بر اساس عدالت اجتماعي) 2 - معنوي ( تهذيب نفس)
احکام خمس

احکام خمس

به طور کلی خمس به پس اندازی تعلق می گیرد که یک سال در نزد شخص مانده و به مصرف نیازهای زندگی شخص نرسیده باشد. منظور از پس انداز پولی نیست که از مخارج زندگی زیاد آمده است، بلکه شامل آن چه از برنج و حبوبات و مایحتاج دیگری که اضافه آمده هم می شود. خمس این موا
UserName