• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2947
  • پنج شنبه 1393/7/10
  • تاريخ :

از فلسفه حج چه می دانید؟

سفر حج کے لیۓ  تیاری

فلسفه حج چیست؟

حج گذشته از آثار و ثواب‌های اخروی که دارد، در دنیا نیز دارای آثار فراوان سیاسی، اجتماعی و معنوی است. این آثار و فواید می‌تواند به عنوان فلسفه یا حکمت حج مطرح شود. در روایات و سخنان ائمه (علیهم السلام) اشاره‌های فراوانی به آثار حج شده است. جهت اختصار دو نمونه از این روایات را نقل می‌کنیم.

1. امام علی(علیه السلام) در یکی از خطبه‌های نهج البلاغه به یکی از آثار مهم معنوی حج؛ یعنی فروتنی و از بین رفتن روحیه تکبر اشاره می‌کند. آن‌ حضرت می‌فرماید: آیا مشاهده نمى‌‏کنید که همانا خداوند سبحان، انسان‌‏هاى پیشین از آدم(علیه السلام) تا آیندگان این جهان را با سنگ‏‌هایى در مکّه آزمایش کرد که نه زیان مى‌‌‏رسانند، و نه نفعى دارند، نه مى‌‏بینند، و نه مى‌‏شنوند؟

این سنگ‌‏ها را خانه محترم خود قرار داده و آن‌ را عامل پایدارى مردم گردانید. سپس کعبه را در سنگلاخ‌‏ترین مکان‌‏ها، بى‏‌گیاه‌‏ترین زمین‌‏ها، و کم فاصله‌‏ترین درّه‌‏ها، در میان کوه‏‌هاى خشن، سنگریزه‌‏هاى فراوان، و چشمه‌‏هاى کم آب، و آبادى‌‏هاى از هم دور قرار داد، که نه شتر، نه اسب و گاو و گوسفند، هیچ‌کدام در آن سرزمین آسایش ندارند. سپس آدم (علیه السلام) و فرزندانش را فرمان داد که به سوى کعبه برگردند، و آن ‌را مرکز اجتماع و سر منزل مقصود و بار اندازشان گردانند، تا مردم با عشق قلب‏‌ها، به سرعت از میان فلات و دشت‏‌هاى دور، و از درون شهرها، روستاها، درّه‌‏هاى عمیق، و جزایر از هم پراکنده دریاها به مکّه روى آورند، شانه‌‏هاى خود را بجنبانند، و گرداگرد کعبه لا اله الا اللّه بر زبان جارى سازند، و در اطراف خانه طواف کنند، و با موهاى آشفته، و بدن‏‌هاى پر گرد و غبار در حرکت باشند.

لباس‏‌هاى خود را که نشانه شخصیّت هر فرد است در آورند، و با اصلاح نکردن موهاى سر، قیافه خود را تغییر دهند، که آزمونى بزرگ، و امتحانى سخت، و آزمایشى آشکار است براى پاکسازى و خالص شدن، که خداوند آن ‌را سبب رحمت و رسیدن به بهشت قرار داد.

اگر خداوند خانه محترمش، و مکان‌‏هاى انجام مراسم حج را، در میان باغ‌‏ها و نهرها، و سرزمین‌‏هاى سبز و هموار، و پر درخت و میوه، مناطقى آباد و داراى خانه‌‏ها و کاخ‌‏هاى بسیار، و آبادى‌‏هاى به هم پیوسته، در میان گندم زارها و باغات خرّم و پر از گل و گیاه، داراى مناظرى زیبا و پر آب، در وسط باغستانى شادى آفرین، و جادّه‌‏هاى آباد قرار مى‌‏داد، به همان اندازه که آزمایش ساده بود، پاداش نیز سبک‌‏تر مى‌‏شد. اگر پایه‌‏ها و بنیان کعبه، و سنگ‏‌هایى که در ساختمان آن به کار رفته از زمرّد سبز، و یاقوت سرخ، و داراى نور و روشنایى بود، دل‌‏ها دیرتر به شک و تردید مى‌‏رسیدند، و تلاش شیطان بر قلب‏‌ها کمتر اثر مى‌‏گذاشت، و وسوسه‌‏هاى پنهانى او در مردم کارگر نبود. در صورتى که خداوند بندگان خود را با انواع سختى‌‏ها مى‌‏آزماید، و با مشکلات زیاد به عبادت مى‏‌خواند، و به اقسام گرفتارى‌‏ها مبتلا مى‌‏سازد، تا کبر و خود پسندى را از دل‌‏هایشان خارج کند، و به جاى آن فروتنى آورد، و درهاى فضل و رحمتش را به روى‌‏شان بگشاید، و وسائل عفو و بخشش را به آسانى در اختیارشان گذارد. [1]

2. امام هشتم على بن موسى الرّضا(علیهماالسلام) در جواب از علّت و سرّ تشریع حج می‌فرماید:

الف. علّت به جاى آوردن حج، رفتن به سوى خدا و طلب کردن ثواب بسیار، و پاک شدن از جمیع گناهانی است که از انسان صادر شده است.

ب. حج براى این است که از اشتباهات گذشته توبه کرده و پاک شده و اعمال آینده خود را از سر گیرد؛ چرا که حج موجب آمرزش و کفّاره گناهان گذشته او خواهد بود و مانند فردى است که تازه به حدّ بلوغ رسیده و مکلّف شده باشد.

ج. علّت حج لوازم آن است؛ مانند خرج کردن و به حساب رسیدن اموال و به زحمت و مشقّت انداختن بدن و منع شدن از اعمالى شهوانى و بردن لذّات.

د. تقرّب‏ به پروردگار عزّ و جلّ به سبب عبادات و خضوع و فروتنى، و کشیدن سختی سفر طولانی در میان صحرا و درّه و دشت، در گرما و سرما، میان امن و خوف، در زمانى بس طولانى و پیوسته.

هـ. رسیدن منافع براى جمیع مردم،

و. خواستن حاجت از خدا و ترسیدن از او، و رها کردن و دور شدن از صفت زشت بى‌‏رحمى و سنگدلى و بی‌‌باکى.

ی. از یاد نبردن خدا، و او را فراموش نکردن و از غیر خدا امید بریدن، و به عمل پرداختن، و به حقوق رسیدگى کردن، و جلوگیرى نفس از فسادگرایى.

ط. نفع رساندن یا به منفعت رسیدن کسانى که در شرق یا غرب زمین زندگى مى‏‌کنند، در صحرا یا دریا به سر می‌‌برند، در حجّ شرکت کرده، یا نکرده‌‏‌اند، از تاجر و بازرگان، از واردکننده و فروشنده یا خریدار و مشترى، از کاسب و نیازمند.

س. برآوردن حاجات مردم اطراف و اکناف و آن مکان‌‌ها که امکان اجتماع حاجیان در آن است تا شاهد منافع خود باشند‏.[2]

سوال: اگر شخصی برای ادای حج ثبت نام كند و قبل از رسیدن نوبت او از دنیا برود آیا واجب است به نیابت او حج بجا آورده شود؟

جواب: اگر قبلاً حج بر او مستقر نشده است انجام حج نیابتی برای او واجب نیست. (استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص434، س1)

سوال: اگر كسی مستطیع شود و به مكه نرود و بعد در اثر فقر هم نتواند حج خود را ادا كند چه حكمی متوجه اوست؟

جواب: اگر كسی مستطیع شود و مكه نرود و فقیر شود، باید اگر چه به زحمت باشد بعداً حج كند. (توضیح المسائل دوازده مرجع، ج2، م2046)

سوال: افرادی كه مستطیع هستند و ازدواج نكرده‌اند، ‌حج را مقدم بدارند یا ازدواج را؟

جواب: اگر نیاز به ازدواج دارند در صورتی مستطیع هستند كه علاوه بر مصارف حج، مخارج ازدواج را هم داشته باشد. (استفتائات امام خمینی(ره)، ج1، ص435، س4)

 

چند استفتاء از آیة الله خامنه ای دام ظله:

سوال: آیا مى توان در حج براى احتیاط در یک ماه براى خود دو بار عمره انجام داد؟

ج) مانع ندارد.

سوال: من به علت جهل، سعى عمره تمتع را در طبقه بالا انجام دادم بعد از اتمام اعمال حج به من گفتند که حجت صحیح نیست. تكلیف شرعى من چیست؟

ج) اگر در آن سال مستطیع بوده‌اید باید حج را اعاده کنید.

سوال: آیا مى‌توانیم قربانى مراسم حج را توسط نماینده خودمان در ایران به صورت همزمان انجام دهیم یعنى از مکه به صورت تلفنى به نماینده خودمان در ایران وکالت بدهیم که از جانب ما قربانى را در ایران انجام دهد؟

ج) نمى‌توانید، یعنى چنین قربانى مجزى نیست.

 

پی نوشت ها:

[1]. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، ترجمه دشتی، محمد، ص 389 تا 391

[2]. ابن بابویه، محمد بن على، علل الشرائع، ج ‏2، ص 405- 406

فرآوری: آمنه اسفندیاری 

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

سایت اسلام کوئیست

سایت اندیشه قم

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله خامنه ای دام ظله

 

مطالب مرتبط:

ارزش تلاش برای حج

قربانی در مناسک حج

چرا باید در حج احرام بپوشیم

حج یک بسیج توحیدی

استفتائاتی در مورد حج

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
احكام حج (حج تمتع)

احكام حج (حج تمتع)

صورت حج تمتع اجمالا بدان که حج تمتع مرکب است از دو عمل : يکی عمره تمتع ، و ديگری حج تمتع . و عمره تمتع مقدم است بر حج . و عمره تمتع مرکب است از پنج جزء ...
احكام حج (مباحثی در باب حج)

احكام حج (مباحثی در باب حج)

در صورتی که وقت وسعت دارد عمره تمتع را اعاده کند و اگر وقت تنگ است حج خود را به حج افرادبدل و پس از حج ، عمره مفرده بجا آورد و حج تمتع را سال بعد اعاده کند و همچنین هرگاه ...
احكام حج (مباحثی در باب حج)

احكام حج (مباحثی در باب حج)

استطاعت از جهت مال يعني داشتن زاد و راحله که توشه راه و مرکب سواري است ، و چنانچه عين آنها را ندارد کافي است چيزي مثل پول يا متاع ديگر داشته باشد که ممکن است آن را صرف در ...
UserName