• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2946
  • پنج شنبه 1393/6/20
  • تاريخ :

حکم امر به معروف در جایی که احتمال ضرر دارد!

دیدار با مادر شهید خلیلی

در واجب بودن امر به معروف و نهی از منكر چهار چیز شرط است:

1.آن كسی كه می خواهد امر و نهی كند، بداند كه آنچه شخص مكلف بجا نمی آورد واجب است بجا آورد، و آنچه بجا می آورد باید ترك كند و بر كسی كه معروف و منكر را نمی داند واجب نیست.

2. آنكه احتمال بدهد امر و نهی او تأثیر می كند، پس اگر بداند اثر نمی كند واجب نیست.

3. آنكه بداند شخص معصیت كار بنا دارد كه معصیت خود را تكرار كند، پس اگر بداند یا گمان كند یا احتمال صحیح بدهد كه تكرار نمی كند واجب نیست.

4. در امر و نهی مفسده ای نباشد، پس اگر بداند یا گمان كند كه اگر امر یا نهی كند ضرر جانی یا عرضی و آبروئی یا مالی قابل توجه به او می رسد واجب نیست، بلكه اگر احتمال صحیح بدهد كه از آن ترس ضررهای مذكور را پیدا كند واجب نیست بلكه اگر بترسد كه ضرری متوجه متعلقان او می شود واجب نیست، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانی یا عرضی و آبروئی یا مالی موجب حرج بر بعضی مومنین، واجب نمی شود بلكه در بسیاری از موارد حرام است. (توضیح المسائل حضرت امام(ره)، م2791)

سوال: آیا زن و شوهر در مقابل نماز نخواندن همدیگر وظیفه‌ای دارند؟

تنها وظیفه مرد و زن در این‌گونه موارد تذکر و نصیحت، البته زبان خوش و ملایم است؛ چرا که قرآن کریم می‌فرماید: «و (مومنان را) تذکر ده، زیرا تذکّر و پند مومنان را سود مى‌‏بخشد».[1]

قرآن در جایی دیگر در باره امر به معروف و نهی از منکر می‌فرماید: «و مردان و زنان با ایمان دوست و یاور و سرپرست یکدیگرند، به هر کار نیک (از نظر عقل و شرع) فرمان مى‌‏دهند و از هر کار زشت (از دیدگاه عقل و شرع) باز مى‌‏دارند، نماز را برپا مى‏‌کنند و زکات مى‌‏دهند و از خدا و فرستاده او فرمان مى‏‌برند. آنهایند که خداوند به زودى مورد رحمتشان قرار مى‌‏دهد، که همانا خداوند غالب مقتدر و با حکمت (در مرحله تکوین و تشریع و جزا) است».[2]

بنابر این، زن و شوهر در مسئله نماز، روزه و یا هر موضوع دینی و اخلاقی دیگر، در حد امر به معروف و نهی از منکر وظیفه دارند که همدیگر را به خوبی‌ها دعوت کنند و عواقب کارهای بد و ناپسند را گوشزد نمایند. اما بیش از این نسبت به یکدیگر وظیفه‌ای ندارند؛ زیرا هرکسی پاسخ‌گوی اعمال خویش است.

شایان توجه است که آنچه بیان شد غیر از وظایفی است که زن و شوهر در مسائل خانوادگی نسبت به همدیگر دارند.

سوال: در واجب بودن امر به معروف و نهی از منكر چند چیز شرط است؟

جواب: در واجب بودن امر به معروف و نهی از منكر چهار چیز شرط است:

1.آن كسی كه می خواهد امر و نهی كند، بداند كه آنچه شخص مكلف بجا نمی آورد واجب است بجا آورد، و آنچه بجا می آورد باید ترك كند. و بر كسی كه معروف و منكر را نمی داند واجب نیست.

2. آنكه احتمال بدهد امر و نهی او تأثیر می كند، پس اگر بداند اثر نمی كند واجب نیست.

3. آنكه بداند شخص معصیت كار بنا دارد كه معصیت خود را تكرار كند، پس اگر بداند یا گمان كند یا احتمال صحیح بدهد كه تكرار نمی كند واجب نیست.

4. در امر و نهی مفسده ای نباشد، پس اگر بداند یا گمان كند كه اگر امر یا نهی كند ضرر جانی یا عرضی و آبروئی یا مالی قابل توجه به او می رسد واجب نیست، بلكه اگر احتمال صحیح بدهد كه از آن ترس ضررهای مذكور را پیدا كند واجب نیست بلكه اگر بترسد كه ضرری متوجه متعلقان او می شود واجب نیست، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانی یا عرضی و آبروئی یا مالی موجب حرج بر بعضی مومنین، واجب نمی شود بلكه در بسیاری از موارد حرام است. (توضیح المسائل حضرت امام(ره)، م2791)

سوال: اگر سوار ماشین یا تاكسی فردی باشیم و در آن موسیقی مبتذلی روشن كند چه وظیفه ای در مقابل این فرد داریم؟

جواب: در مورد سوال چنانچه احتمال تأثیر می دهید نهی از منكر كنید و چنانچه احتمال تأثیر نمی دهید و یا نهی از منكر موجب ضرر برای شما باشد نهی لازم نیست خودتان گوش نكنید و در این صورت رسیدن صدا به گوش شما مانعی ندارد. (تحریرالوسیله امام(ره)، ج1، ص471)

 

چند استفتاء از آیة الله خامنه ای دام ظله:

سوال: آیا امر به معروف و نهى از منکر به معلمان در صورتى که احتمال بدهیم که براى ما ضرر نمره‌اى داشته باشد جایز مى‌باشد؟

جواب: موارد معروف و منکر مختلف است و صرف احتمال ضعیف ضرر، رافع تکلیف نیست.

سوال: با توجه به وجوب امر به معروف آیا ما باید کافران را نیز امر به معروف کنیم؟

جواب: مورد وجوب امر به معروف مورد علم طرف به معروف و منکر است و کفار ولو مکلف به فروع هستند ولى چون توجه و اعتقاد به حلیت و حرمت ندارند مورد امر به معروف و نهى از منکر نمى‌باشند.

سوال: اگر فردى بعد از امر به معروف كار ناپسندش را تكرار كند آیا باید مجدداً او را ارشاد كنیم؟

جواب: آرى مجدّداً با وجود شرایط امر به معروف و نهى از منکر لازم است امر به معروف و نهى از منکر کنید.

سوال: در همسایگى ما شخصى داراى دستگاه ماهواره است. اگر امر به معروف به صورت گفتار و به نرمى باعث شود ما متضرر شویم و یا احتمال این را بدهیم که در آنها اثرى نداشته باشد. آیا وظیفه ما این است که به نیروى انتظامى اطلاع دهیم؟

جواب: اگر از ماهواره استفاده‌ى حرام مى‌شود و با اعلام به نیروى انتظامى جلوى استفاده حرام گرفته خواهد شد، اعلام، از مصادیق نهى از منکر است و لازم مى‌شود.

 

پی نوشت ها:

[1]. ذاریات، 55، «وَ ذَکِّرْ فَإِنَّ الذِّکْرى‏ تَنْفَعُ الْمُوْمِنینَ».

[2]. توبه، 71، «وَ الْمُوْمِنُونَ وَ الْمُوْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُوْتُونَ الزَّکاةَ وَ یُطیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ».

فرآوری: آمنه اسفندیاری 

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

سایت اسلام کوئیست

سایت اندیشه قم

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله خامنه ای دام ظله

 

مطالب مرتبط:

اولین وظیفه انبیا

امر به معروف و نهی از منکر

چرا امر به معروف بر نهی از منکر مقدم است؟

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
يارى حضرت قائم عليه السّلام با امر به معروف و نهى از منكر

يارى حضرت قائم عليه السّلام با امر به...

كيفيّت چهارم ; امربه معروف و نهى از منكر است ، و اين نوع ; نصرت و يارى كاملى نسبت به وجود مبارك ايشان است ، بواسطه آنكه هرگاه امر به معروف و نهى از منكر با شرايط مقررّه آن واقع شود ; آثار زيادى چه از نظر ظاهرى و چه از نظر باطنى از آن ظاهر مى شود .
با سکوت چه چیز را ثابت می کنیم ؟!

با سکوت چه چیز را ثابت می کنیم ؟!

امر به معروف و نهی از منکر چیست ؟ امر يعني دستور، معروف يعني كار خير، امر به معروف يعني دستور به انجام كار خير بدهيد . يعني تشويق به خوبي‌ها كنيد. در مقابل منكر يعني بد ، نهي از منكر يعني بايد جلوي بدي‌ها را گرفت. هر مسلمان بايد مردم را به خوبي‌ها تشوي
آیا امر به معروف و نهی از منکر دستور قرآنی دارد ؟

آیا امر به معروف و نهی از منکر دستور قرآنی...

اگر در جامعه ای امر به معروف و نهی از منکرترک شود گناه و فساد یک نفر یا یک گروه به سایر افراد و سایر گروه ها نیز سرایت می کند و جامعه ای را آلوده می کند.
UserName