• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 5423
  • دوشنبه 1391/10/18
  • تاريخ :

آیا وقف پول و اوراق بهادار جایز است؟

وقف


وقف عام، وقفی است که مقصود از آن امور خیریه است و مخصوص دسته و طبقه معینی نیست مانند وقف بر فقرا، وقف بر طلّاب و مدارس و مساجد، و مقابل آن وقف خاص است و آن وقفی است که مخصوص دسته معین و خاصی است، مانند وقف بر اولاد یا افراد و یا طبقه ای خاص از مردم.


معنای لغوی

وقف در لغت به معنای ایستادن یا به حالت ایستاده ماندن و آرام گرفتن است و در اصطلاح فقهی، عقدی است که ثمره آن حبس کردن اصل، و رها کردن منفعت آن است.

به عبارت دیگر؛ «حبس کردن چیزی از طرف مالکش به وجهی از وجوه، به نحوی که فروش آن ممنوع باشد، به ارث منتقل نگردد قابل هبه نباشد، فروخته نشود و به رهن و اجاره و عاریت و از این قبیل داده نشود و صرف کردن آن مال در جهتی که واقف تعیین کرده است»

 

اقسام وقف

وقف به اعتبار موقوف علیه به عام و خاص تقسیم می شود.

وقف عام، وقفی است که مقصود از آن امور خیریه است و مخصوص دسته و طبقه معینی نیست مانند وقف بر فقرا، وقف بر طلّاب و مدارس و مساجد، و مقابل آن وقف خاص است و آن وقفی است که مخصوص دسته معین و خاصی است، مانند وقف بر اولاد یا افراد و یا طبقه ای خاص از مردم.

طبق مدارک تاریخی نخستین وقف در اسلام توسط پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) انجام شد. آن حضرت در سال سوم هجرت پس از جنگ احد هفت بوستان و مزرعه آباد را به نام "بساتین السبعه" که به ایشان هدیه شده وقف نمودند و تولیت آن را پس از رحلت خود به حضرت فاطمه واگذار کردند. این بوستان ها متعلق به یک یهودی بنام مخیریق بود که در جنگ احد به یاری پیامبر آمده بود

وقف در اسلام

اوقاف که احباس هم نامیده می شود دردوره بعد از ظهور اسلام با توجه به تعالیم نوع دوستانه ای که در این دین الهی آمده است با شکلی گسترده و فراگیر شیوع یافته و اختصاص آن به معابد و پرستشگاه ها نبود بلکه در راه تعلیمات و زدودن فقر نیز به کار گرفته شد و نقش اجتماعی و فرهنگی گسترش یافته ای را در حیات مسلمانان ایفا نمود.

طبق مدارک تاریخی نخستین وقف در اسلام توسط پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) انجام شد. آن حضرت در سال سوم هجرت پس از جنگ احد هفت بوستان و مزرعه آباد را به نام "بساتین السبعه" که به ایشان هدیه شده وقف نمودند و تولیت آن را پس از رحلت خود به حضرت فاطمه واگذار کردند. این بوستان ها متعلق به یک یهودی بنام مخیریق بود که در جنگ احد به یاری پیامبر آمده بود، مخیریق نامی از اغنیای احبار یهود بنی قینقاع اسلام ناورده است که به صف مجاهدان اسلام پیوست و وصیت کرد که اگر کشته شد دارایی اش را در اختیار حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) قراردهند تا به هر خیر که خدایش فرموده و خود خواهد هزینه کند. (فصلنامه وقف میراث جاویدان،ش3،ص45)

بطورکلی در دوران بعد از اسلام نیز هر وقت امنیت و آرامش نسبی پدیدار می شد زمامداران و وزراء و مردم ثروتمند انسان دوست، دست به فعالیت های عام المنفعه می زدند و یا مبادرت به وقف املاک خود می نمودند. (تاریخ اجتماعی ایران،ج3،ص105)

عواید موقوفات معمولاً برای نگهداری مسجد، مدرسه یا بیمارستان به مصرف می رسید، فقط در ادوار متأخر، وقف کردن ملک برای افراد یا خاندان ها افزایش یافت.

بعد از این مقدمه در مورد مسئله وقف به طرح چند پرسش و پاسخ در این مورد می پردازیم:

آیة الله حسینی شاهرودی(دام ظله):

سوال: آیا وقف پول واوراق بهادار جایز است؟

جواب: خیر، چون فاقد شرائط وقف می باشد.

 

آیة الله مکارم شیرازی(دام ظله):

سوال: شخصى مقدارى از اموال خود را وقف خاص کرده، یعنى براى فرزندان خود، آیا وقف صحیح است؟

جواب: در صورتى که شرایط دیگر وقف فراهم باشد صحیح است.

 

آیة الله خامنه ای(دام ظله):

سوال: اگر زمینى چند وارث داشته باشد و یکى از ورّاث که در قید حیات نمى‌باشد بدون اجازه بقیه ورّاث آن ملک را وقف نموده باشد حکم این وقف چه مى‌باشد؟

جواب: در فرض سۆال وقف آن ملک صحیح نیست.

فرآوری: آمنه اسفندیاری  

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

پایگاه اطلاع رسانی مراجع عظام: خامنه ای، مکارم شیرازی، حسینی شاهرودی(دام ظلهم)

سایت ویکی فقه(دانشنامه حوزوی)

سایت راسخون

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
وقف، نوع دوستی الهی

وقف، نوع دوستی الهی

اگرچه فرهنگ اسلامي بود كه واژه “ وقف ” را به ايران زمين منتقل كرد اما محتواي اين واژه ، به دليل ماهيت انساني اش، در دوران تمدني پيش از اسلام هم مصاديق بسيار فراواني داشت، به همين دليل هم بود كه با وجود پيش زمينه عميق ديني اي كه واژه وقف را همراهي وهمياري
جایگاه وقف در نظام اقتصادی اسلام

جایگاه وقف در نظام اقتصادی اسلام

وقف، گامی بزرگ در جهت استقلال و رشد و توسعه اقتصادی مبتنی بر موازین اسلامی است که به طور طبیعی موجب رفاه عمومی و زدودن و دست کم کاهش چشمگیر فقر و محرومیت و آثار شوم آن در جامعه خواهد شد.
وقف، میراثی مانا

وقف، میراثی مانا

پدیده وقف دارای حیطه گسترده ای از فعالیت و اقدام می باشد، تا جایی که اگر به درستی هدایت شود، به بسیاری از نیازها پاسخ می دهد و هیچگاه جامعه انسانی با کمبودهای اقتصادی، اجتماعی، آموزشی و فرهنگی روبرو نخواهد شد.
UserName
عضویت در خبرنامه