• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2348
  • چهارشنبه 1391/6/15
  • تاريخ :

از سوءظن بپرهیزید!!

سوءظن


نقل اخبار، تحلیلها و انتقادات، نباید براساس بدبینی و بدگویی استوار باشد.

بسیاری از هتک حرمتها، آبروریزیها و ترور شخصیتها، از سوءظن و بدبینی سرچشمه می گیرد و در شکل غیبت و بدگویی و استهزاء و ناسزا، به عنوان اخبار جدید منتشر می شود.


در طی دو مقاله گذشته در مورد حفظ حرمتها هنگام نقل اخبار دو موضوع بررسی شد و در این نوشتار سعی داریم به طور خلاصه موضوع دیگری را در این رابطه بررسی کنیم:

نقل اخبار بر پایه گمان و بدگویی

از جمله اخباری که باعث آبروریزی اشخاص بی گناه می شود، گزارشهایی است که براساس بدگمانیها پیش داوریها، بدبینیها و بدگوییها تنظیم گشته است .

یا ایها الذین آمنوا اجتنبوا کثیرا من الظن ،او بعضی الظن اثم ،و لاتجسسوا و لایغتب بعضکم بعضا  ... و لایسخر قوم من قوم. (سوره حجرات، آیه 12)

دراین آیه، خداوند به مومنین خطاب می کند:

بسیار از گمان بپرهیزید، محققا برخی گمانها گناه است ...از یکدیگر غیبت و بدگویی نکنید و یکدیگر را مسخره ننمایید.

در آیه دیگر می فرماید: ویل لکل همزه لمزه. وای بر عیب جویان طعنه زن! (سوره همزه، آیه 1)

در جامعه کنونی ما، علت بسیاری ازاخبار دروغ ، شایعات و خط بازیها، سوءظن و بدگمانی است . هر جناح سیاسی ، به تمام حرکات گروه مقابل بدبین است و برای هر موضع گیری رقیب ، یک تحلیل خطی هم می کند که مدرکی جز خیال و گمان و حدس ندارد

آنچه از این آیات می خواهیم استفاده کنیم ،این است که :

نقل اخبار، تحلیلها و انتقادات ، نباید براساس بدبینی و بدگویی استوار باشد و بسیاری از هتک حرمتها، آبروریزیها و ترور شخصیتها، از سوءظن و بدبینی سرچشمه می گیرد و در شکل غیبت و بدگویی و استهزاء و ناسزا، به عنوان اخبار جدید منتشر می شود.

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به کعبه نگاه کردند و فرمودند: چه با عظمت هستی و حرمت تو چقدر زیاداست ! ولی حرمت مسلمان از حرمت تو بیشتر است . (کشاف، زمخشری ، ج 4.372)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمودند: از سوءطن بپرهیزید که آن از دروغترین دروغهاست . (وسائل الشیعه، ج 18.38)

امام علی (علیه السلام) فرمودند: سوءظن کارها را تباه می سازد و صاحبش را به اعمال شر وامیدارد. (غررالحکم)

این روایات ، حرمت سوءظن را کاملا نشان میدهد. و البته از نظر عقلی هم گمان و ظن حجت نیست که جای بحث آن در علم اصول می باشد.

در جامعه کنونی ما، علت بسیاری ازاخبار دروغ ، شایعات و خط بازیها، سوءظن و بدگمانی است . هر جناح سیاسی ، به تمام حرکات گروه مقابل بدبین است و برای هر موضع گیری رقیب ، یک تحلیل خطی هم می کند که مدرکی جز خیال و گمان و حدس ندارد.

نقل اخبار، تحلیلها و انتقادات ، نباید براساس بدبینی و بدگویی استوار باشد و بسیاری از هتک حرمتها، آبروریزیها و ترور شخصیتها، از سوءظن و بدبینی سرچشمه می گیرد و در شکل غیبت و بدگویی و استهزاء و ناسزا، به عنوان اخبار جدید منتشر می شود

اگراز جمهوری اسلامی ایران بگذریم ، در اخبار و تحلیلهای سیاسی جهان غرب و شرق نه تنها سوءظن و بدبینی حاکم است که جنگها و پیمانهای نظامی هم احیانا بر پایه عدم اعتماد و سوءظن به یکدیگر ایجاد می گردد.

از نظراسلام ، مومن نه تنها حق سوءظن نسبت به دیگران را ندارد که باید اعمال مشکوک برادران دینی خود را هم حمل بر صحت و خیر کند:

امام علی (علیه السلام) می فرمایند: به کلمه ای که از دهان کسی بیرون می آید تا جایی که می توانی محمل صحیحی بر آن پیدا کنی ، گمان بدمبر. (نهج البلاغه، حکمت 360)

باز می فرماید: حسن ظن از بهترین خصلتها است . (میزان الحکمه ج 5.623)

امام صادق (علیه السلام) از علی (علیه السلام) نقل می کند:

کار برادر مومنت را تا موقعی که قرائن و دلایل قطعی برخلاف صحت و فساد آن پیدا نشده ، به بهترین صورت آن حمل کن . (کافی ج 2.362)

همچنین امیرالمومنین علیه السلام می فرمایند: هر کس از برادر دینی خود، اطمینان در دین و استقامت در راه دید، به گفته های مردم درباره او گوش ندهد. (نهج البلاغه صبحی صالح ، خطبه 139)

آری، اگر بدبینیها برطرف شود و حسن ظن حاکم گردد، بسیاری از اظهارنظرهای شخصی و استنباطهای فردی درباره مومنان بی گناه پخش نمی شود و اسامی اشخاص در بولتنهای محرمانه و تریبونها و جراید فاش نمی گردد. در نتیجه ، جناح بندیها و اختلافات در صفوف نیروهای مومن کاهش می یابد .

فرآوری: آمنه اسفندیاری

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

مجله حوزه، مرداد و شهریور 1370، شماره 45  

سایت حوزه

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
توصیه خداوند به بدبین ها

توصیه خداوند به بدبین ها

چقدر بدبینی ... همه آدم ها که بد نیستند ... همه جا خوب و بد با هم است ... اما تو هم زیاد بدبین نباش ... سعی کن کمی هم جنبه های مثبت رفتاری اش را ببینی ... حرف هایش توی گوشم زنگ می زند... عینک بدبینی را از چشمانت بردار ... می خواهم سعی کنم خوش بین باشم و
راهکارهای رهایی از سوءظن و بدبینی

راهکارهای رهایی از سوءظن و بدبینی

یکی از نکاتی که در بحث بدگمانی مطرح می‌باشد این است که گناه بدگمانی در خود گناه بزرگ غیبت یا بدگویی افراد نسبت به یکدیگر را نیز در بر دارد .
راههای تبدیل بدبینی به خوش بینی

راههای تبدیل بدبینی به خوش بینی

تعريف بدبين: کسي که در امري يا در همه امور به نظر سوء ظن بنگرد و چشم به عيوب ديگران مي‌دوزد و فقط بدي‌ها را مي‌بيند در اصطلاح فلسفه به فردي گفته مي‌شود که آفرينش را پر از يأس، حرمان و بدبختي بداند[1] و به حالتي که فرد بدبين دارد بدبيني گويند. تعريف خ
UserName
عضویت در خبرنامه